U ovom poglavlju ćemo govoriti o Freudovom osnovnom pokretačkom nagonu kojeg
on naziva LIBIDO(lat.libido-ja želim). Libido je ustvari Freudov termin kojim
on označava ljudsku seksualnost i čovjekovu potrebu za istom.Pošto je Freud
cjelokupno čovjekovo ponašanje temeljio na uticaju nagona koji su predstavljali
psihičku varijantu fizičkih potreba.Freud je u svojim ranijim djelima nagone
dijelio na dvije osnovne grupe.
INSTINKTI ŽIVOTA :
a) nagoni pojednica - to su oni koji čovjeka nagone
na traženje hrane i vode, tj. materija neophodnih za opstanak
čovjeka
- b)nagoni vrste - svi oni koji čovjeka potiču na
razmnožavanje, u svrhu opstanka ljudske vrste
Svojim iscrpnim kliničkim posmatranjem čovjeka i primjenom psihoanalize Freud
dolazi do zaključka da u psihičkom životu pojedinca seks ima glavnu ulogu i
da su svi nagoni (osim samoodržanja) njemu podređeni. Daljim istraživanjima
Freud 1920. godine instinktima života dodaje i instinkte smrti a instinkte
života dovodi još više u vezu sa seksualnošću nazivajući ih EROS (u grčkoj mitologiji
bog ljubavi). Pod pojmom Eros on objedinjava sve životne instinkte dok pod instinktima
smrti svrstava sve one koji su samoubilački ili ako su usmjereni prema vanjskom
svijetu destruktivne. Teorija libida ovime dobija značaj za sociologiju jer
objašnjava ljudsku destruktivnost i sve ubilačke nagone u čovjeku. Ona se praktički
proširuje i prelazi iz odnosa nagona samoodržanja i seksualnih nagona na sukob
nagona života (čija je pokretačka snaga libido) i nagona smrti (čiji pokretač
ja čovjekova želja za odsutstvom boli i patnje). Ova teorija se može predstaviti
takozvanom hidrauličnom šemom.
libido se povećava ŕ
napetost raste ŕ
nezadovoljstvo raste ; seks smanjuje napetost i nezadovoljstvo
Hidraulična šema (
E.Fromm : “Anatomija ljudske destruktivnosti” )
Ova šema predstavlja idealne uvjete tj. nastala je prije uvođenja instinkta
smrti. Uvođenjem ovog pojma situacija se mijenja jer taj nagon djeluje samoubilački,
na štetu organizma ili na štetu drugog pojedinca ako se on izražava izvan našeg
tijela. U slučaju da se nezadovolji libido, seksualna želja se pretvara u negativne
impulse koji se mogu okarakterisati kao agresija (destruktivnost, okrutnost).
Za sociologiju je značajno to da instinkti smrti čovjeka tjeraju čovjeka na
agresivnost koja se može suzbiti samo Erosom. Znači potiskivanje tih
negativnih nagona , ili njihovo pretvaranje u mnogo bezazlenije seksualne impulse
je cilj svakog društva. U ove takozvane negativne nagone ne smijemo ubrajati
one biološke nagone koji nas navode na agresivnost jer su oni zapravo pozitivni
i teže očuvanju jedinke i vrste, ti nagoni su nam zajednički sa skoro svim sisavcima.
Ali pod pojmom destruktivnost i agresija Freud podrazumjeva ono takozvano “prirodno
zlo” što kod čovjeka, za razliku od životinje, postaje pravo zlo koje je gotovo
nemoguće svjesno kontrolirati. Tu se javlja sljedeći problem, jer poznato nam
je da čovjek ne može da živi na razini mehanizma za hranjenje ili razmnožavanje,on
traži uzbuđenje i dramatičnost koje ako mu ga društvo ne može pružiti se manifestira
kao destruktivnost, okrutnost ili ono što smo već okarakterisali kao zlo. U
sljedećem poglavlju je objašnjenje čovjekove borbe protiv tog zla.
